Pieter Savenberg

Met het album 'Apex' keert pianist en componist Pieter Savenberg naar binnen. De titel - Latijn voor 'hoogste punt' - verwijst niet alleen naar ambitie en het streven naar succes, maar ook naar de vraag wat er gebeurt wanneer je voortdurend het gevoel hebt dat je jezelf moet bewijzen. In zijn neoklassieke pianomuziek zoekt Savenberg naar iets wat in het dagelijkse leven steeds moeilijker te vinden lijkt: rust. Zijn muziek beweegt zacht en gelaagd, maar onder die kalmte schuilt een persoonlijk verhaal over prestatiedruk, ambitie en de zoektocht naar voldoening.

Op het album onderzoek je de voortdurende drang om jezelf te bewijzen. Waar komt die noodzaak vandaan?

Pieter Savenberg: Prestatiedruk en de drang om mezelf te bewijzen zijn thema’s waar ik al langer rond aan het werken was, en dat heeft zich uiteindelijk ook vertaald in de muziek. Ik denk dat die stroming heel vroeg zijn wortels heeft gekregen in mijn leven. Al van jongs af aan had ik het gevoel dat ik mezelf moest bewijzen. Als ik dat niet zou doen, was ik bang dat ik gefaald had of dat ik niet goed genoeg was. Alles wat ik toen deed, stond in het teken van presteren. Ik deed wetenschappen-wiskunde, competitieatletiek en daarnaast ook nog heel intensief muziek. Van thuis uit heb ik die waarde meegekregen: als je iets doet, moet je het goed doen. Dat heeft waarschijnlijk ook een soort perfectionisme in mij gekweekt: ik moest presteren en goed zijn in wat ik doe. Daaronder zat misschien ook wel een gevoel van minderwaardigheid of afwijzing, waardoor ik het gevoel had dat ik dat moest compenseren door goed te zijn in alles wat ik deed. Dat is een thema waar ik in de winter, toen ik de plaat schreef, veel over heb gereflecteerd. Toen viel voor mij eigenlijk het kwartje: dit was een patroon. Ik was me daar voordien niet echt bewust van.

Je muziek klinkt heel sereen en ook zacht, terwijl het thema van de plaat net sterk verbonden is met prestaties. Hoe verhouden die twee uitersten zich tegenover elkaar?

Ik vind het toch het minst zachte werk dat ik tot nu toe heb geschreven. Voor mijn doen is het intenser: het is luider en sneller, de emotie is toch wat krachtiger dan wat ik gewoonlijk maak, maar het blijft instrumentale pianomuziek. Het album is hier thuis in de studio opgenomen op een buffetpiano waarbij er een vilten doek tussen de hamers en de snaren zit. Dat zorgt voor een heel warme en zachte klank. Als je het vergelijkt met andere genres, klinkt het nog altijd zacht. Binnen mijn eigen oeuvre is dit wel het meest intense dat ik tot nu toe heb geschreven. Je voelt ook een soort weerstand tegen het verleden. Tegen bepaalde patronen waar ik me tegen wil verzetten. Ik voel heel sterk: ik wil niet meer zo zijn, maar dingen anders aanpakken. Het hoeft voor mij niet meer allemaal zo prestatiegericht te zijn.

Is 'Apex' voor jou een album over het bereiken van de top of over het besef dat je misschien nooit echt bovenaan zal komen?

Het bereiken van de top zie ik niet meer als een doel. Mijn muziekcarrière bood lang een plek waar ik mezelf kon bewijzen en kon presteren. Muziek staat al een tijdje centraal in mijn leven, maar ik wil mezelf nu de boodschap meegeven dat de top bereiken geen doel hoeft te zijn. Dat is een verhaal zonder einde. Je kunt misschien denken dat je de top hebt bereikt, maar er zal altijd een hogere berg zijn. Uiteindelijk kun je dat doel nooit echt bereiken. Eerlijk gezegd wil ik het ook niet meer. Als ik vandaag naar de plaat luister, hoor ik vooral de ambitie en de rusteloosheid die ik toen voelde. Wanneer ik de muziek speel, voel ik heel sterk dat die geschreven is vanuit een soort onrust, bijna obsessief bezig zijn met optimaliseren en mezelf vergelijken met anderen. Dat is de emotie die in het grootste deel van de plaat centraal staat. Die bestaat uit elf nummers en is opgebouwd als een soort beweging. De eerste nummers zijn eerder rusteloos en obsessief, terwijl ik in de laatste nummers steeds meer rust vind.

Neoklassieke pianomuziek wordt vaak geassocieerd met rust en introspectie. Is dat ook de reden waarom je voor piano hebt gekozen als middel om moeilijke emoties uit te drukken?

Eigenlijk heb ik niet bewust voor de piano gekozen om rust uit te drukken. Ik heb eerder het gevoel dat de piano mij gekozen heeft. Het is gewoon het instrument dat mij van nature het meest aan het hart ligt. Ik vind de klank enorm mooi en wanneer ik speel, komt het natuurlijk om vanuit die klank te schrijven en te creëren.

Zijn er momenten geweest tijdens het maken van de plaat waarop je bewust hebt geprobeerd om die heel sterke emoties voor jezelf te houden?

Al mijn emoties zitten altijd volledig in de muziek. Maar in het verhaal dat ik vertel wanneer ik mijn muziek live presenteer, ga ik daar niet te diep op in. Ik wil niet alles met het publiek delen omdat ik vind dat je een goede opening moet laten voor de luisteraar om zelf een invulling te geven aan de muziek.

Je omschrijft de plaat als een eerlijke, artistieke reflectie op prestatiedruk. Wat heb je tijdens het maken van het album over jezelf ontdekt dat je vooraf nog niet wist?

Dat ik me niet bewust was van dat patroon. Ik wist niet hoe belangrijk presteren en ambitie voor mij waren. Op het eerste zicht lijken dat natuurlijk goede eigenschappen. Ik wil mezelf voortdurend verbeteren en haal daar ook veel voldoening uit. Tijdens het maken van het album ben ik me er voor het eerst echt bewust van geworden dat die drang zo sterk aanwezig is in mijn leven. Daarom betekent die muziek voor mij ook zoveel. Het album is een manier geweest om dat patroon bij mezelf te ontdekken en er bewust bij stil te staan.

Heeft het succes van je vorige muziek ooit als een soort van verwachting boven je hoofd gehangen?

Ik voel totaal geen druk van buitenaf. De enige druk die ik vandaag voel, komt van mezelf. Als ik eerlijk ben, is dat wel een druk die ik lang geleden ergens van buitenaf heb meegekregen. Van de mensen die toen het belangrijkst waren in mijn leven. Zij hebben mij natuurlijk gevormd, maar op een bepaald moment ga je die verwachtingen internaliseren. Dan wordt het een druk die je jezelf oplegt.

Je muziek nodigt mensen, mezelf inbegrepen, uit om even aan de waan van de dag te ontsnappen. Waar ontsnap jij zelf aan wanneer je achter de piano kruipt?

Dat is een goeie vraag. Ik ben iemand die gevoelig is voor angst. Dat gaat dan vooral over relaties met andere mensen, maar ook over mijn eigen toekomst. Ik heb gekozen voor een onzeker bestaan als muzikant. Elk jaar moet je opnieuw uitzoeken waar je terechtkunt, je moet blijven creëren en voortdurend op zoek gaan naar concerten en speelkansen. Dat zijn dingen waar ik regelmatig angstig over kan zijn. Ik probeer dat bij mezelf te reguleren door aan de piano te gaan zitten en te spelen. Dat is voor mij echt een grote hulp in dat proces. Op zo’n moment zit ik daar niet met het idee dat ik productief moet zijn. Dan speel ik gewoon wat ik op dat moment graag wil spelen: muziek van andere componisten, dingen die ik zelf al geschreven heb of misschien iets nieuws dat ik al improviserend ontdek. Ik laat gewoon komen wat er komt en probeer daar niet te veel controle over te hebben. Dat helpt mij om even te ontsnappen aan de waan van de dag.

Je brengt de plaat ook in eigen beheer uit. Was dat een beste keuze om op die manier de controle over het artistieke proces helemaal zelf in handen te houden?

Dat is de hoofdreden: volledige artistieke vrijheid. In het verleden heb ik al samengewerkt met platenlabels, maar die leggen toch altijd bepaalde beperkingen op. Daarnaast heb ik het gevoel dat er binnen het neoklassieke genre niet zoveel platenlabels zijn die echt een grote meerwaarde kunnen bieden aan een artiest, in de zin van dingen die je zelf niet kunt voorzien zoals connecties met de media. De grote Belgische platenlabels focussen zich vaak meer op rock of alternatieve muziek en zijn daardoor minder thuis in de neoklassieke wereld.

Welke dromen en ambities heb je met deze plaat?

Het liefste wat ik doe, is live concerten spelen. Ik ben dan ook heel blij om de mooie tour die voor mij is uitgestippeld. Daarvoor wil ik Greenhouse Talent in België en Double Vee Concerts in Nederland erg bedanken. Zij hebben ervoor gezorgd dat ik op heel mooie plekken mag spelen waaronder in Gent en Utrecht, maar ook op heel wat andere prachtige locaties. Dat voelt voor mij echt als een droom die werkelijkheid wordt.

Pieter Savenberg speelt 'Apex' op 1 oktober in de Sint-Jan-de-Doperkerk in Leuven, op 3 oktober in Ha Concerts in Gent, op 23 oktober in Kapucinne in Menen, op 14 november in de Ryelandtzaal in Brugge, op 15 november in CC Asse en op 4 december in de Paterskerk in Rekem. In 2027 ook te zien in Lier, Hamont-Achel en Halle.

Alle info op www.pietersavenberg.com