Jerry Spin - Het wordt ongetwijfeld een muzikaal én visueel spektakel

Als Gentse artiest heeft Jerry Spin, het alter ego van Jeroen De Gussem, de afgelopen maanden de aandacht getrokken met een serie singles die je meenemen in een wereld vol cinematische pop noir. Zijn debuutalbum 'Family Man' belooft een indrukwekkende mix van alternatieve pop, satire en zwarte humor te worden, waarin het thema van het (klein)burgerlijke familieleven centraal staat. De Gussem vertelt verhalen door middel van de songs, clips en shows waarbij personages worstelen met liefde, twijfel en existentiële vraagstukken. Met dank aan inspiratiebronnen als David Lynch, Stanley Kubrick en Charlie Chaplin weet hij een unieke artistieke visie te creëren waarin muziek, beeld en theater samenvloeien. Speels, ironisch, maar tegelijk scherp en introspectief. De inspiratie achter 'Family Man' geeft De Gussem graag zelf.

Wat heeft je geïnspireerd om het album te maken en het thema van het kleinburgelijke familieleven uit te diepen?

Jeroen De Gussem: Ik ben ondertussen in mijn dertiger jaren en het thema familie is op allerlei manieren steeds prominenter geworden in mijn leven. Dat is begonnen in een periode waarin ik bijvoorbeeld getuige mocht zijn op het huwelijk van mijn beste vriend, mensen rondom mij kinderen krijgen, trouwen, het leven op een nieuwe manier vormgeven, enzovoort. Er is dus veel aan het gebeuren op het vlak van familie. Ik kreeg intussen ook zelf een zoontje.

Tegelijk merk ik en dat geldt zeker voor mijn generatie, dat het starten van een klassiek gezinsleven niet altijd een evidente keuze is. Er leven veel twijfels rond dat traditionele pad, naast de vele mogelijkheden en onzekerheden die er vandaag zijn. Door wat ik zie bij mensen in mijn nabije omgeving, ben ik daar zelf meer over gaan nadenken. In de afgelopen jaren herinner ik me familiemomenten waarin ik heb gezien hoe uitdagend familie kan zijn, maar ook hoe mooi en waardevol tegelijk. Het bevindt zich ergens op die grens. Die ervaringen hebben me doen inzien dat dit thema me bezighoudt en waar ik iets mee wil doen. Vanuit dat gevoel zijn de nummers ontstaan geschreven over een periode van ongeveer een jaar.

Vanwaar kwam dan het idee om de familieman centraal te plaatsen?

De 'Family Man', waarnaar de plaattitel verwijst, is eerder iemand die zich in verschillende leeftijden en gemoedstoestanden bevindt en telkens reflecteert op de situatie waarin hij zit. Je wordt als luisteraar meegenomen in uiteenlopende contexten en gezinssituaties. Er is dus niet één familieman, er zijn er eigenlijk dertien verspreid over de songs op de plaat. Elk nummer toont een andere invalshoek en heeft iets te vertellen over familie vandaag: over de moeilijkheden, maar ook over de schoonheid ervan. Die perspectieven verschillen bovendien ook qua leeftijd.

Het laatste nummer Cold Hard Facts is een a capella stuk waarin een oudere familieman terugblikt op zijn leven en nadenkt over keuzes die misschien anders hadden kunnen zijn. Daartegenover staat een nummer als Trouble Child focust eerder op jeugd en hoe een familie- of gezinsachtergrond mee bepaalt wie iemand wordt. Dat gaat over hoe die vroege ervaringen doorwerken in hoe iemand later opgroeit en zelf verantwoordelijkheid opneemt binnen een gezin. Op die manier krijg je een mozaïek van verschillende stemmen en levensfases. Dat was het globale idee achter de plaat.

Je beschrijft je muziek als alternatieve pop met een satirische angel. Hoe combineer je die speelse ironie met de ernst van sommige thema's?

Ik denk dat het vooral zit in het combineren van contrasten. Wat ik probeer, is de lichtheid en verteerbaarheid van de muziek te laten botsen met lyrics, die eerder "tongue in cheek" zijn of net zwaardere thema’s aansnijden. Door die twee samen te brengen, ontstaat er een soort neutralisering van het zware. De muziek voelt vaak vrij licht aan, terwijl de inhoud dat niet altijd is. Net die spanning zorgt voor een zekere luchtigheid. Tegelijk zit er in de teksten ook een vorm van humor. Als je de lyrics los van de muziek zou bekijken, merk je vaak dat ze iets "over the top" hebben. Soms zijn ze zo uitgesproken of pathetisch dat het moeilijk wordt om ze volledig ernstig te nemen. Die theatrale, soms bijna overdreven toon zorgt ervoor dat er altijd een knipoog in blijft zitten.

Alles is bovendien vrij gestileerd, ook visueel. Jerry Spin is een sterk vormgegeven project waarin ik niet altijd letterlijk mezelf ben. Ik zing vanuit verschillende perspectieven en kruip in diverse personages, wat automatisch een zekere afstand creëert. Doordat ik een alter ego aanneem, wordt het makkelijker om dingen te zeggen of te verkennen waar ik niet noodzakelijk zelf volledig achter sta. Dat is trouwens iets wat al langer in mijn werk zit. Ik heb eerder ook al gezongen vanuit totaal andere standpunten door in de huid te kruipen van belastingontwijkers of andere figuren. Door die andere perspectieven wordt het voor de luisteraar duidelijk dat er een spelelement in zit. Die theatrale dimensie maakt dat het geheel nooit volledig zwaar wordt.

Op zo'n album zijn er altijd tracks die je nauw aan het hart liggen, ook al zijn alle nummers belangrijk. Welke songs hebben voor jou een heel persoonlijke betekenis en waarom?

Dat is een moeilijke vraag. Ik denk dat de single die eraan komt Stick Together For The Kids daar het dichtst bij komt. Tegelijk wil ik daar niet te persoonlijk over worden. Als je de lyrics aandachtig leest, wordt het volgens mij wel duidelijk waar het nummer over gaat. Het is een verhaal dat voor mij de afgelopen jaren een grote rol heeft gespeeld. Ik raak daarin aan een situatie die zich dicht bij mijn eigen leefwereld heeft afgespeeld, maar ik blijf daar bewust wat voorzichtig in. Het is een nummer dat me persoonlijk sterk raakt en dat ook belangrijk is geweest in het besef dat familie een centraal thema is in wat ik doe, iets dat ik moest verwerken.

Misschien klinkt dat ietwat mysterieus, maar dat heeft ook een reden. De situatie waarover het nummer gaat, heeft uiteindelijk een positieve wending genomen: iedereen is er goed uitgekomen en gelukkig gebleven. In het nummer zelf is dat nog niet zo. Dat maakt het interessant, want een song is vaak een momentopname. Als ik er nu op terugkijk, voelt dat nummer ook helemaal anders aan. De situatie is veranderd en daardoor beleef ik het op een andere manier. Er is meer afstand gekomen. Wat toen zwaar en donker aanvoelde, speelt vandaag gelukkig geen rol meer in mijn leven of toch veel minder. Daardoor is ook de lading van het nummer verschoven.

Je kruipt vaak in de huid van zoekende of complexe personages. Hoe bereid je je voor op die rollen binnen je eigen nummers?

In het bedenken van songs vertrek ik meestal vanuit het verhaal. Dat is misschien wat a-typisch, want veel componisten beginnen vanuit de muziek en voegen de tekst of het verhaal pas later toe. Bij mij is het omgekeerd: als ik niets heb om over te zingen, ontstaat er meestal ook geen nummer. Mijn voorbereiding begint dus bij dat verhaal. Ik moet eerst weten waar het over gaat en welke ‘hoofdrol’ ik naar voren wil brengen. Vervolgens komt de vraag hoe ik die rol ga vertolken. Soms is dat een zoektocht: vanuit welk perspectief vertel ik dit? Schrijf ik in de derde persoon of kies ik voor de ik-vorm? Die keuze maakt een groot verschil in hoe een nummer binnenkomt.

Bij Trouble Child werk ik met verschillende figuren die ik samenbreng rond eenzelfde thema: een traumatische kindertijd. Dat zijn eigenlijk verschillende verhalen die ik vertel in de hij- en zij-vorm. Terwijl ik bij een nummer als Multi-Piece Me bewust kies voor de eerste persoon. Daar vond ik het belangrijk om één sterke verteller te hebben die je meeneemt door allerlei twijfels en existentiële vragen over tijd, relaties en andere dingen waar ik zelf lang over nadenk. Dat zijn keuzes waar ik echt bij stilsta. Wat werkt hier het best? Welke vorm dient het verhaal? Soms heb ik al wel een muzikaal idee, een akkoordenschema of een bepaalde progressie, maar zolang dat narratief er niet is, groeit het nummer eigenlijk niet verder. Voor mij begint alles bij het verhaal.

Op je ep 'Beasts' behandelde je vooral politieke en maatschappelijke thema's. Zie je een link tussen die aanpak en de aanpak die je nu hebt gebruikt voor 'Family Man'?

Ik heb daar zelf ook mee geworsteld. Ik zit van nature graag in die politieke en maatschappelijke wereld terwijl 'Family Man' alles dichter naar mezelf en naar persoonlijke thema’s trekt. Dat was dus een zoektocht. Ik wil de Jerry Spin-aanpak blijven behouden, waarbij ik een soort sociale kritiek combineer met songwriting. Alleen loop je, wanneer je meer richting relaties gaat, het risico dat je terechtkomt in thema’s waar al heel veel over gezegd en gezongen is, zeker rond liefde. Daarom heb ik geprobeerd om de accenten anders te leggen. Dat doe ik door sterker in te zetten op theatrale elementen en door die familieman in verschillende gedaanten aan het woord te laten. Op die manier vermijd je dat het louter een autobiografisch verhaal wordt.

Hoewel er onderliggend wel songs zijn die door persoonlijke ervaringen geïnspireerd zijn, betekent dat niet dat ze ook autobiografisch zijn in de strikte zin. Dat geldt ook voor Stick Together For The Kids. Dat is geen autobiografische song, ze vertrekt wel vanuit elementen die zich dicht bij mijn eigen leven hebben afgespeeld. Door verschillende perspectieven te gebruiken, ga je verder dan jezelf: je kijkt niet alleen naar het individuele verhaal, maar ook naar een generatie of een bepaalde tijdsgeest. Je bekijkt familie en relaties dan vanuit een zekere afstand en probeert daar eerlijk over te schrijven.In die zin zie ik ook een link met wat ik vroeger deed. Het gaat nog steeds over het persoonlijke, tegelijk ook over het grotere geheel, over bredere bewegingen en patronen. Dat afstand nemen en die grotere context meenemen, blijft een constante.

Daarnaast blijven humor en het theatrale ook belangrijke elementen. De nadruk ligt sterk op verhaal, op een vertellersfiguur en op uitgewerkte thema’s. Songs worden echt opgebouwd rond een thema dat volledig wordt uitgediept, eerder dan vanuit een meer stream-of-consciousness-aanpak. Die combinatie van verhaal, personages en thematische uitwerking vormt de brug tussen mijn debuut 'Beasts' en 'Family Man'. Tegelijk was het een bewuste keuze om niet hetzelfde te herhalen als bij 'Beasts'. Dit project moest iets anders worden met familie als centraal thema, maar wel binnen diezelfde bredere manier van werken.

Op 18 april ga je je plaat ook releasen in het Arca Theater. Wat mogen bezoekers verwachten van die show?

De mensen krijgen een theatrale show, want het blijft natuurlijk een theatercontext. We spelen een lange set waarin we veel van de nieuwe plaat brengen, maar ook werk uit het oudere repertoire. Aangezien het project zowel theatraal als visueel prikkelend is, mogen mensen zich verwachten aan een sterke set op het podium. We gaan daar echt ons beste beentje voorzetten. We zitten nog volop in de productie van de show. Maar het wordt ongetwijfeld een muzikaal én visueel spektakel.

In dat opzicht zijn mijn clips en stageperformances sterk gestileerd en vaak cinematisch van aard. Die visuele presentatie is voor mij als artiest heel belangrijk geworden. Ik heb geleerd om die echt te omarmen als een manier om de muziek extra kracht te geven. Muziek en tekst kunnen al veel vertellen, maar video voegt daar nog een extra dimensie aan toe, bijna een extra laag in tijd en beleving. De clip van de single Stick Together For The Kids is interessant omdat de song zelf de moeder en de vader bevat. In de clip wordt daar een derde perspectief aan toegevoegd, namelijk dat van het kind. Dat komt niet expliciet naar voren in de songtekst of de muziek, maar krijgt in de videoclip een prominente rol.

Zo voegt de video een extra laag en een extra personage toe aan hetzelfde verhaal. Je krijgt dus een andere invalshoek en een herinterpretatie van de song via een ander medium. Dat sluit goed aan bij hoe ik mezelf zie als artiest: iemand die graag verhalen vertelt en ermee speelt. Video biedt dan de mogelijkheid om die verhalen verder te openen, te herwerken of vanuit nieuwe perspectieven te tonen. In die zin speelt het visuele aspect een belangrijke rol in hoe ik mijn muziek presenteer en betekenis geef.

'Family Man' is ook beschikbaar op oranje vinyl en via deze link te bestellen. Via de volgende link vind je dan weer info en tickets voor de show in Arca.